EyePedia Optical InVision© Science -ΟΠΤΙΚΑ INVISION-: >Χρώμα ματιών: ..τα πιο σπάνια, ..τα πιο συνηθισμένα και τι εξηγεί η γενετική για την προέλευσή τους (!)

Η ποικιλία στο χρώμα των ματιών εξηγείται γονιδιακά. Η επιστήμη αποκαλύπτει γιατί κάποια χρώματα κυριαρχούν παγκοσμίως, έναντι άλλων.

Η ποικιλία του χρώματος των ματιών κυμαίνεται από σκούρο καφέ έως ανοιχτό γκρι, με ένα πλήθος ενδιάμεσων αποχρώσεων. Αυτές οι διαφορές οφείλονται στη δράση πολλαπλών γονιδίων που ρυθμίζουν την παραγωγή και την κατανομή της μελανίνης στην ίριδα.

Πρόσφατες επιστημονικές εξελίξεις, που συγκεντρώθηκαν από την HowStuffWorks και από έρευνες στην PubMed Central -αρχείο πλήρους βιοϊατρικής και βιοεπιστημονικής βιβλιογραφίας- παρέχουν καλύτερη κατανόηση της γενετικής του χρώματος των ματιών και της παγκόσμιας κατανομής τους.

Παγκόσμια κατανομή χρώματος ματιών

Καστανά μάτια (70%): Τα πιο συνηθισμένα παγκοσμίως, με υψηλή συγκέντρωση μελανίνης, κυρίως σε Ασία, Αφρική και Μέση Ανατολή. Προσφέρουν μεγαλύτερη απορρόφηση φωτός και πιθανή προστασία από την υπεριώδη ακτινοβολία.

Μπλε μάτια (8%): Περισσότερο στη Βόρεια και Ανατολική Ευρώπη. Οφείλονται σε χαμηλή μελανίνη και σκέδαση φωτός. Συχνά συνδέονται με μετάλλαξη στο γονίδιο HERC2, που επηρεάζει το OCA2.

Πράσινα μάτια (1%-2%): Πιο συχνά στη Βόρεια και Κεντρική Ευρώπη (Ουγγαρία, Σκωτία, Ισλανδία). Προκύπτουν από χαμηλή έως μέτρια μελανίνη και από την παρουσία λιποχρωμίου (η καστανο-κίτρινη χρωστική ουσία στην ίριδα του ματιού).

Σπάνια χρώματα και ιδιαιτερότητες

Γκρίζα μάτια (<1%): Πολύ αραιά, με εξαιρετικά χαμηλή μελανίνη και ειδικούς συνδυασμούς γονιδίων που αλλάζουν τη σκέδαση φωτός στην ίριδα.

Κεχριμπαρένια μάτια (<1%): Χρυσαφί ή χάλκινοι τόνοι, με χαμηλή μελανίνη και υψηλή συγκέντρωση λιποχρωμίου. Εμφανίζονται σε Ασία, Νότια Αμερική και σε κάποιες ευρωπαϊκές χώρες.

Βιολετί ή ερυθρά μάτια: Εξαιρετικά σπάνιο χρώμα, συνήθως οφείλεται σε αλμπινισμό, όπου η απουσία μελανίνης αφήνει ορατά τα αιμοφόρα αγγεία.

Γενετική και κληρονομικότητα

Το χρώμα των ματιών είναι πολυγονιδιακό χαρακτηριστικό, με περισσότερα από 12 γονίδια να συμμετέχουν, όπως OCA2, HERC2, SLC24A4 και TYR.

Αυτή η πολυπλοκότητα εξηγεί την ύπαρξη ενδιάμεσων αποχρώσεων όπως φουντουκί και κεχριμπαρένιο, που δεν μπορούν να προβλεφθούν μόνο από το χρώμα των ματιών των γονέων.

Η γενετική ανάλυση και η παγκόσμια κατανομή των χρωμάτων των ματιών δείχνουν πώς η φυσική επιλογή, οι μεταναστεύσεις και η πολυγονιδιακή κληρονομικότητα διαμορφώνουν αυτό το μοναδικό χαρακτηριστικό του ανθρώπου.