Παρασκευή 1 Απριλίου 2016

Οφθαλμίατρος και παιδί: Πότε, πώς και γιατί;


Όλα όσα πρέπει να γνωρίζουν οι γονείς για πρόληψη και αντιμετώπιση του θέματος
Ο προληπτικός οφθαλμολογικός έλεγχος των παιδιών έχει τεράστια αξία, γιατί θα αναγνωρίσει παθολογικές καταστάσεις που μπορεί να έχουν ως συνέπεια διά βίου προβλήματα όρασης

Η όραση ως λειτουργία αναπτύσσεται στα πρώτα χρόνια της ζωής. Μαθαίνουμε να βλέπουμε όπως μαθαίνουμε να μιλάμε. Η περίοδος που ένα παιδί μαθαίνει να βλέπει αρχίζει με τη γέννησή του και σταματά γύρω στο 7ο-8ο έτος της ζωής. Αυτό σημαίνει ότι ένα πρόβλημα απλό για ένα ενήλικα, όπως π.χ. υπερμετρωπία, αστιγματισμός, μυωπία, μπορεί να έχει μία μόνιμη και καθοριστική επίδραση στην όραση ενός παιδιού. Συνεπώς ο προληπτικός οφθαλμολογικός έλεγχος των παιδιών έχει τεράστια αξία, γιατί θα αναγνωρίσει παθολογικές καταστάσεις που μπορεί να έχουν ως συνέπεια διά βίου προβλήματα όρασης και σπανιότερα καταστάσεις που απειλούν τη ζωή του παιδιού (κακοήθεις όγκοι π.χ. ρετινοβλάστωμα).

Γιατί επιβάλλεται

Ο προληπτικός έλεγχος των ματιών των παιδιών επιβάλλεται γιατί:
*Τα προβλήματα όρασης συχνά δεν μπορούν να γίνουν αντιληπτά από τους γονείς.
*Πολλά παιδιά δεν μπορούν να αναφέρουν το πρόβλημα με την όρασή τους, εκτός αν αυτό συμβεί ξαφνικά.
*Ο πόνος ή άλλα συμπτώματα δεν συνοδεύουν τα προβλήματα όρασης.
*Η μη έγκαιρη διάγνωση ή αντιμετώπιση έχουν ως αποτέλεσμα την απώλεια της όρασης.
*Η έγκαιρη θεραπεία θα δώσει στα παιδιά μεγαλύτερες πιθανότητες για να έχουν καλή όραση ως ενήλικες.

Ποτέ δεν είναι νωρίς

Αξίζει να τονιστεί πως ποτέ δεν είναι νωρίς για να εξεταστεί οφθαλμολογικά ένα παιδί. Είναι δυνατό να εξετάσουμε τα μάτια ακόμα κι ενός νεογέννητου. Αυτό γιατί, σε αντίθεση με τη γενική πεποίθηση, η οφθαλμολογική εξέταση δεν απαιτεί τη συνεργασία του παιδιού ή την ικανότητά του να διαβάσει γράμματα ή αριθμούς. Ο παιδοφθαλμίατρος έχοντας, αν είναι εφικτό, και τη συνεργασία του ορθοπτικού, που επίσης εξειδικεύεται στα παιδιά, καθώς και την κατάλληλη τεχνολογία θα πραγματοποιήσει σειρά εξετάσεων για να φθάσει στη διάγνωση.

Η φιλοσοφία που διέπει την παιδοφθαλμολογική εξέταση είναι ότι πρέπει να γίνει γρήγορα και ταυτόχρονα προσεκτικά, καθώς ο χρόνος που τα παιδιά θα είναι συνεργάσιμα συνήθως δεν είναι πολύς. Η τεχνολογία μάς επιτρέπει να εξετάσουμε το παιδί ενώ κάθεται στα πόδια ενός από τους γονείς, χωρίς να χρειαστεί να μείνει ακίνητο ή να προσαρμοστεί σε κάποιο μηχάνημα σε θέση που γι’ αυτό είναι άβολη ή τρομάζει. Σημειώνεται ότι οι εξετάσεις αυτές είναι ανώδυνες και η κυριότερη ενόχληση για τους μικρούς μας ασθενείς είναι η χρήση σταγόνων στην πορεία του ελέγχου μας (εάν, βέβαια, κριθεί απαραίτητο).

Πότε πρέπει να γίνει οφθαλμολογικός έλεγχος

Ο οφθαλμολογικός έλεγχος συστήνεται να γίνεται στις ακόλουθες ηλικίες:
*Αμέσως μετά τη γέννηση (συνήθως γίνεται από τον παιδίατρο)
*Σε ηλικία 6-12 μηνών
*Σε ηλικία 3-3½ ετών
*Σε ηλικία 5 ετών
*Με την έναρξη της σχολικής ηλικίας μία φορά ετησίως.

Επιπλέον οφθαλμολογικός έλεγχος, ανεξαρτήτως ηλικίας, πρέπει να γίνεται σε παιδιά με βάση τις ακόλουθες ενδείξεις:

*Ιστορικό από τη γενική υγεία
*Οικογενειακό ιστορικό με οφθαλμολογική πάθηση
*Σημεία και συμπτώματα που θα αναφέρει το παιδί ή θα παρατηρήσουν οι γονείς.

Τα κυριότερα οφθαλμολογικά προβλήματα

Σημειώνεται πως τα κυριότερα οφθαλμολογικά προβλήματα των νεογνών, βρεφών και παιδιών, στα οποία η έγκαιρη διάγνωση έχει θεμελιώδη σημασία, είναι τα εξής:

*Στραβισμός: Ο στραβισμός (ή αλληθωρισμός) συμβαίνει όταν το ένα μάτι κατευθύνεται υπερβολικά σε μία κατεύθυνση. Π.χ. προς τη μέσα (μύτη) ή προς τα έξω. Υπάρχουν πολλές μορφές στραβισμού. Η έγκαιρη διάγνωση θα αποκλείσει αν ο στραβισμός οφείλεται σε κάποια παθολογική κατάσταση, π.χ. κάποιο όγκο, και θα αποτρέψει τη μόνιμη απώλεια όρασης στο μάτι που στραβίζει (αμβλυωπία). Αφού αποτραπεί η αμβλυωπία και αν ο στραβισμός ακόμα υπάρχει, τελικά θα απαιτηθεί χειρουργική διόρθωση για κοσμητικούς και όχι μόνο λόγους. Το χειρουργείο στραβισμού είναι στις μέρες επέμβαση ρουτίνας. Δεν απαιτείται παραμονή του παιδιού στο νοσοκομείο και η ανάρρωση είναι πολύ ομαλή. Είναι μύθος ότι ο στραβισμός κάποια στιγμή θα περάσει από μόνος του.

*Αμβλυωπία: Κοινώς ονομάζεται τεμπέλικο μάτι. Είναι ο ιατρικός όρος της απώλειας όρασης σε ένα κατά τα άλλα υγιή οφθαλμό. Αυτό συμβαίνει όταν για κάποιο λόγο το ένα μάτι βλέπει πιο καθαρά από το άλλο. Σε τέτοια περίπτωση, ο εγκέφαλος αγνοεί τη θολή εικόνα του τεμπέλικου ματιού και η όραση σε αυτό το μάτι συνεχώς μειώνεται. Αν δεν διαγνωστεί και αντιμετωπιστεί μέχρι την ηλικία των 6-7 χρόνων, η απώλεια όρασης παραμένει διά βίου.

Αφορά περίπου 4% του γενικού πληθυσμού και είναι από τις παθήσεις που πραγματικά θα προλάβει ένας έγκαιρος οφθαλμολογικός έλεγχος. Αντιμετωπίζεται συνήθως με την κάλυψη του υγιούς ματιού για κάποια ώρα την ημέρα.

*Διαθλαστικές ανωμαλίες (μυωπία, υπερμετρωπία, αστιγματισμός): Ο άνθρωπος γενικά με τη γέννησή του έχει υπερμετρωπία. Ο αστιγματισμός συνήθως υπάρχει από μικρή ηλικία και μπορεί να αυξάνεται όπως μεγαλώνει το παιδί. Η μυωπία αφορά συνήθως παιδιά σχολικής ηλικίας και αυξάνεται με την ανάπτυξή τους. Αυτό που κρίνεται οφθαλμολογικά σημαντικό είναι ότι στα παιδιά κάτω των έξι χρονών υψηλοί βαθμοί αυτών των ανωμαλιών, και ειδικότερα αν υπάρχει διαφορά ανάμεσα στα δύο μάτια, (ανισομετρωπία) οδηγούν σε αμβλυωπία. Δεν γίνεται αντιληπτό από το παιδί ή τους γονείς καθώς αν το ένα μάτι βλέπει καλά, το παιδί εκτελεί όλες του τις δραστηριότητες χωρίς πρόβλημα (παιχνίδι, γράψιμο, τηλεόραση). Ο παιδοφθαλμίατρος θα μετρήσει τον βαθμό όλων των διαθλαστικών ανωμαλιών, ακόμα και σε ένα παιδί ηλικίας λίγων μηνών.

*Απόφραξη ρινοδακρυϊκού πόρου: Το υπερβολικό δάκρυσμα και συχνές μολύνσεις στους πρώτους μήνες της ζωής συμβαίνουν σε αρκετά μεγάλο ποσοστό νεογέννητων παιδιών όταν οι δακρυϊκοί πόροι, μέσω των οποίων τα δάκρυα διοχετεύονται στη μύτη, είναι αποφραγμένοι. Το παιδί είναι βουρκωμένο, ακόμα και όταν δεν κλαίει. Με κατάλληλη αγωγή και μασάζ στην πλειονότητα των παιδιών η απόφραξη λύεται μέχρι την ηλικία του ενός έτους. Εάν όχι, ο παιδοφθαλμίατρος θα προχωρήσει σε διάνοιξη του πόρου. Η καθυστερημένη διάγνωση και αντιμετώπιση αυτής της κατάστασης θα οδηγήσει το παιδί στο χειρουργείο σε μεγαλύτερη ηλικία, για μία επέμβαση πολύ βαρύτερη και επίπονη.

*Όγκοι (ρετινοβλάστωμα): Αν και σπάνιος (περίπου 1/20.000 γεννήσεις, άρα 1 περίπτωση κάθε περίπου 2 χρόνια στην Κύπρο) είναι ο συχνότερος οφθαλμικός όγκος των παιδιών. Είναι κακοήθης, η έγκαιρη διάγνωσή του έχει εξαιρετικά καλή πρόγνωση αρχικά για τη ζωή, αλλά και την όραση του παιδιού. Αφορά τον αμφιβληστροειδή χιτώνα του ματιού και η διάγνωση γίνεται με τη βυθοσκόπηση. Ο μέσος όρος της ηλικίας των παιδιών με ρετινοβλάστωμα είναι 1-2 χρονών. Συχνά προσβάλλει και τα δύο μάτια. Είναι από τους κύριους λόγους που επιβάλλεται η προληπτική οφθαλμολογική εξέταση στην ηλικία των 6-12 μηνών. Ένα χαρακτηριστικό σε προχωρημένους, όμως, όγκους είναι η απουσία της χαρακτηριστικής ρόδινης ανταύγειας που δίνει η κόρη του ματιού στο φλας της φωτογραφικής μηχανής.

*Πτώση βλεφάρου: Ανάλογα με τη βαρύτητα θα αποφασιστεί η ανάγκη για χειρουργική διόρθωση, όχι για κοσμητικούς λόγους, αλλά για λόγους όρασης. Η έντονη πτώση βλεφάρου μπορεί να οδηγήσει σε μόνιμη βλάβη στην όραση (αμβλυωπία).

*Συγγενής καταρράκτης: Ανάλογα με τη βαρύτητά του ένας παιδικός καταρράκτης πρέπει να αντιμετωπιστεί χειρουργικά, ακόμα και από τις πρώτες μέρες της ζωής, έτσι ώστε η πρόγνωση για την όραση του παιδιού στην υπόλοιπή του ζωή να είναι θετική. Εάν υπάρχει σε ήπιο βαθμό χρήζει τακτικής παρακολούθησης, για να μην προκαλέσει αμβλυωπία.

* Συγγενές γλαύκωμα: Μερικοί μήνες χωρίς θεραπεία θα αφήσουν το παιδί με μόνιμο πρόβλημα όρασης.

*Νυσταγμός: Μπορεί να οφείλεται σε νευρολογική πάθηση.

*Αμφιβληστροειδοπάθεια των προώρων: Τα πρόωρα παιδιά ανήκουν στην κατηγορία των παιδιών στα οποία εμφανίζονται διάφορα οφθαλμολογικά προβλήματα, συχνότερα από τα άλλα παιδιά. Η αμφιβληστροειδοπάθεια είναι η πιο απειλητική και μπορεί να οδηγήσει σε τύφλωση.


Τι πρέπει να θυμούνται οι γονείς

Κάθε φορά που υποπτεύεστε ότι το μωρό σας έχει κάποιο πρόβλημα, συμβουλευτείτε τον γιατρό σας. Η έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία είναι καίριας σημασίας για την αποκατάσταση διαταραχών στην όραση του μωρού. Ακολουθήστε το ένστικτό σας, όταν κάτι στο μωρό σάς φαίνεται διαφορετικό. Μπορεί οι υποψίες σας να αποδειχθούν αβάσιμες, όμως ένας παιδοφθαλμίατρος θα σας ακούσει με προσοχή και θα σας λύσει κάθε απορία. Φροντίστε για την προληπτική οφθαλμολογική εξέταση του μωρού σας. Η ηλικία του ενός έτους είναι η καταλληλότερη για την πρώτη εξέταση. Για όσα παιδιά έχουν περάσει αυτή την ηλικία, μία εξέταση στην ηλικία μεταξύ 3-4 χρονών θα αποτρέψει μία μόνιμη απώλεια όρασης στον μέλλοντα ενήλικα.

ΠΗΓΗ

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου