Ορισμένα συμπτώματα στα μάτια μας μπορεί να συνδέονται με γενικά προβλήματα υγείας.
Οφθαλμίατροι εκπαιδεύονται να εντοπίζουν τις διάφορες ασθένειες που μπορούν να εκδηλωθούν μέσω των ματιών και να συνεργάζονται με άλλους επαγγελματίες υγείας για τη διαχείρισή τους. Ας δούμε κάποια σημάδια που εμφανίζονται στα μάτια μας και υποδηλώνουν άλλες σοβαρές ασθένειες.
Διαβήτης
Επειδή ο διαβήτης αναμένεται να επηρεάσει σχεδόν το 8 τοις εκατό του πληθυσμού έως το 2030, ο προληπτικός έλεγχος είναι ένα κρίσιμο ζήτημα.
Ωστόσο, μια οφθαλμολογική εξέταση μπορεί να μειώσει την καθυστέρηση διάγνωσης του διαβήτη, καθώς είναι συχνά δυνατό να εντοπιστούν χαρακτηριστικές βλάβες της νόσου στο πίσω μέρος του ματιού πριν εμφανιστούν άλλα συμπτώματα.
Η έγκαιρη διάγνωση είναι ζωτικής σημασίας αφού εντός πέντε ετών, το 25% των ασθενών με διαβήτη τύπου 1 (νεανικός διαβήτης) και το 40% εκείνων με τύπου 2 (διαβήτης ενηλίκων) που είναι σε θεραπεία με ινσουλίνη, θα εμφανίσουν βλάβες στα μάτια που μπορεί να έχουν σημαντική επίδραση στην όρασή τους.
Η έγκαιρη αναγνώριση και η αυστηρή παρακολούθηση της υγείας των ματιών μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο τύφλωσης, η οποία μπορεί να συμβεί όταν η ασθένεια δεν αντιμετωπίζεται.
Υψηλή αρτηριακή πίεση και υψηλή χοληστερόλη
Αυτές οι δύο καταστάσεις αυξάνουν σημαντικά τον κίνδυνο στεφανιαίας νόσου ή εγκεφαλικού επεισοδίου.
Το μάτι είναι το μόνο μέρος στο ανθρώπινο σώμα όπου τα αιμοφόρα αγγεία φαίνονται χωρίς να χρειάζεται να κάνετε τομή ή να χρησιμοποιήσετε επεμβατικές τεχνικές.
Η υψηλή αρτηριακή πίεση (γνωστή ως ο «σιωπηλός δολοφόνος») μπορεί να παρατηρηθεί με σύνθλιψη αγγείων και πολύ συγκεκριμένα σημάδια στον αμφιβληστροειδή. Η χοληστερόλη μπορεί επίσης να παρατηρηθεί στον κερατοειδή (λιπιδικό τόξο) ή στα ξανθελάσματα.
Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις, πολύ συχνά τα συμπτώματα που βιώνει ο ασθενής, εξελίσσονται τόσο αργά, που τα θεωρεί σχεδόν φυσιολογικά.
Γλαύκωμα ανοιχτής γωνίας
Η απουσία συμπτωμάτων είναι «κανόνας» για το γλαύκωμα.
Αυτή η παθολογία του οπτικού νεύρου συνήθως συνδέεται με υπερβολική παραγωγή υδατοειδούς υγρού στο μάτι ή έλλειμμα.
Καρκίνος
Οι καρκίνοι που επηρεάζουν το μάτι (ρετινοβλάστωμα) μπορούν επίσης να προκαλέσουν μεταστάσεις στους πνεύμονες και το ήπαρ. Η έγκαιρη ανίχνευση είναι ζωτικής σημασίας, γιατί διακυβεύεται η ίδια η επιβίωση του ασθενούς.
Μια απλή μέτρηση οπτικού πεδίου μπορεί να αποκαλύψει ανωμαλίες που ορισμένοι ασθενείς αγνοούν ή τις οποίες θεωρούν τόσο καλοήθεις που δεν μπαίνουν στον κόπο να τις αναφέρουν σε κάποιον ειδικό.
Ωστόσο, πολλές ανωμαλίες του οπτικού πεδίου κρύβουν όγκους του εγκεφάλου, όπως αδένωμα της υπόφυσης ή νευρικές ίνες που συμπιέζονται από αιμοφόρα αγγεία.
Οι μη φυσιολογικές κινήσεις των ματιών, οι ασύμμετρες αποκρίσεις της κόρης ή τα ξαφνικά προβλήματα ανάγνωσης, είναι όλα σημάδια που απαιτούν περαιτέρω οφθαλμική και νευρολογική έρευνα.
Η συσκευή της Neuralink, το Blindsight, είναι ένα εμφύτευμα που στοχεύει να "χαρίσει όραση" ακόμα και σε εκ γενετής τυφλά άτομα και μόλις πήρε έγκριση από το FDA, όπως ανακοίνωσε ο Elon Musk.
Ο Elon Musk δεν σταματά να εκπλήσσει. Ο πολυπράγμων CEO της Tesla και ιδρυτής της Neuralink ανακοίνωσε ότι η εταιρεία του εξασφάλισε την έγκριση του Αμερικανικού Οργανισμού Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) για μια νέα, πειραματική συσκευή που ονομάζεται "Blindsight". Αυτή η συσκευή υπόσχεται να δώσει όραση ακόμα και σε άτομα που έχουν χάσει και τα δύο μάτια.
Σε ένα tweet που ανέβασε, ο Musk δήλωσε: "Η συσκευή Blindsight της Neuralink θα επιτρέψει ακόμη και σε όσους έχουν χάσει και τα δύο μάτια και το οπτικό τους νεύρο να δουν. Εφόσον ο οπτικός φλοιός του εγκεφάλου είναι άθικτος, θα δώσει τη δυνατότητα σε όσους είναι τυφλοί εκ γενετής τους να δουν για πρώτη φορά".
Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Musk, στο ίδιο tweet, συμπεριέλαβε και φωτογραφία του Geordi La Forge, χαρακτήρα από την εμβληματική σειρά επιστημονικής φαντασίας, Star Trek, ο οποίος, όντας τυφλός από τη γέννησή του, χρησιμοποιεί τεχνολογία για να βλέπει.
Η έγκριση του FDA δεν είναι απλώς τυπική. Η Neuralink ανέφερε πως το "Blindsight"έλαβε τον τίτλο "Breakthrough Device", ο οποίος αποδίδεται σε ιατρικές συσκευές που προορίζονται να αντιμετωπίσουναπειλητικές για τη ζωή καταστάσεις. Στόχος του FDA είναι να επιταχύνει την ανάπτυξη και αξιολόγηση αυτών των συσκευών.
"Έχουμε λάβει τον τίτλο Breakthrough Device από την FDA για το Blindsight. Ελάτε να μας βοηθήσετε στην αποστολή μας να φέρουμε πίσω την όραση σε όσους την έχουν χάσει", αναφέρει η Neuralink σε ανάρτηση στο X (πρώην Twitter).
Οι καινοτομίες της Neuralink
Αυτή η καινοτομία της Neuralink έρχεται μόλις ένα μήνα μετά από την ανακοίνωση του Musk ότι η startup σχεδιάζει να τοποθετήσει εγκεφαλικά εμφυτεύματα σε ακόμη οκτώ ασθενείς φέτος. Αυτά τα εμφυτεύματα προορίζονται να βοηθήσουν παραπληγικούς να χρησιμοποιούν ψηφιακές συσκευές απλώς και μόνο με τη σκέψη τους.
Το μέλλον φαίνεται να γίνεται όλο και πιο ψηφιακό –και με τον Elon Musk στο τιμόνι, τα όρια της τεχνολογίας μοιάζουν να σπάνε συνεχώς.
Η υγιεινή διατροφή δύσκολα έρχεται στο μυαλό όταν σκεφτόμαστε το χριστουγεννιάτικο τραπέζι. Ωστόσο μερικά από τα καθιερωμένα πιάτα των γιορτών περιέχουν θρεπτικά συστατικά που ωφελούν σημαντικά τα μάτια και την όραση.
«Η εορταστική περίοδος είναι αρκετά κουραστική για τα μάτια μας, αφού οι μικρές μέρες του χειμώνα συνδυάζονται με την παρατεταμένη παραμονή μπροστά στις ψηφιακές οθόνες – π.χ. επειδή έχουμε περισσότερο ελεύθερο χρόνο για να δούμε non stop τις αγαπημένες μας σειρές και ταινίες ή για να βρούμε τι δώρα θα κάνουμε στα αγαπημένα μας πρόσωπα. Ευτυχώς, το γιορτινό μενού είναι γεμάτο με συστατικά που αντισταθμίζουν την κόπωση των ματιών και ωφελούν την όραση», αναφέρει ο δρ Αναστάσιος-Ι. Κανελλόπουλος, MD, Χειρουργός-Οφθαλμίατρος, ιδρυτής και επιστημονικός διευθυντής του Ινστιτούτου Οφθαλμολογίας LaserVision, καθηγητής Οφθαλμολογίας του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης.
Η γαλοπούλα είναι θαυμάσια πηγή άπαχης πρωτεΐνης που βοηθά τον οργανισμό να διατηρεί υγιείς τους αμφιβληστροειδείς χιτώνες των ματιών. Ο αμφιβληστροειδής βρίσκεται βαθιά μέσα στο μάτι και περιέχει τα φωτοευαίσθητα κύτταρα (ραβδία, κωνία) που χρειαζόμαστε για να βλέπουμε.
Το κρέας της γαλοπούλας είναι επίσης πλούσιο σε ψευδάργυρο, που συμβάλλει στον σχηματισμό της μελανίνης. Η μελανίνη είναι η χρωστική ουσία που προστατεύει τα μάτια και μας βοηθά να βλέπουμε στο σκοτάδι.
Ο ψευδάργυρος είναι επίσης απαραίτητος για την προστασία από τον καταρράκτη, αλλά και από την ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς κηλίδας. Οι πάσχοντες από αυτή την εκφυλιστική οφθαλμοπάθεια συχνά έχουν χαμηλά επίπεδα ψευδαργύρου στον αμφιβληστροειδή τους (η ωχρά κηλίδα είναι το κεντρικό τμήμα του), εξηγεί ο κ. Κανελλόπουλος.
Εξίσου ωφέλιμα για τα μάτια και την όραση είναι τα συνοδευτικά λαχανικά της εποχής, όπως το μπρόκολο, το κουνουπίδι, τα καρότα, το λάχανο, τα λαχανάκια Βρυξελλών ή ακόμα και οι πατάτες. Αναλόγως με το είδος τους, τα λαχανικά αυτά είναι πλούσια σε βιταμίνες Α και C, β-καροτένιο ή/και λουτεΐνη και ζεαξανθίνη.
Οι βιταμίνες Α και C είναι απαραίτητες για την υγεία του κερατοειδή χιτώνα στην επιφάνεια του ματιού. Σε συνδυασμό, εξάλλου, με τη βιταμίνη Ε μειώνουν τον κίνδυνο αναπτύξεως καταρράκτη και ηλικιακής εκφύλισης της ωχράς.
Επιπλέον, η βιταμίνη C (π.χ. από τις πατάτες) υποστηρίζει και τα αιμοφόρα αγγεία των ματιών. Αντίστοιχα, η βιταμίνη Α μας είναι επίσης απαραίτητη για να βλέπουμε καλά στο ημίφως (π.χ. όταν καθόμαστε δίπλα στο φωτισμένο χριστουγεννιάτικο δέντρο ή/και το αναμμένο τζάκι).
Προστατευτικά εναντίον του καταρράκτη δρα και το β-καροτένιο (π.χ. από τα καρότα, το κόκκινο λάχανο). Όσον αφορά τις αντιοξειδωτικές λουτεΐνη και ζεαξανθίνη, αυτές υπάρχουν σε υψηλά επίπεδα στην ωχρά κηλίδα, όπου απορροφούν το 40-90% του μπλε φωτός που εισέρχεται στα μάτια.
Το μπλε φως εκπέμπεται από τις οθόνες των ψηφιακών συσκευών και αντιστοιχεί στο εύρος του ορατού φάσματος μεταξύ 380 και 500 nm (νανόμετρα). Η συνεχής έκθεση σε αυτό μπορεί να προκαλέσει βλάβες στον αμφιβληστροειδή.
Μελέτες έχουν δείξει ότι η κατανάλωση τροφίμων με υψηλά επίπεδα λουτεΐνης και ζεαξανθίνης (όπως τα λαχανάκια Βρυξελλών, το σπανάκι, το μπρόκολο, το μαρούλι, το λάχανο) μπορεί να αυξήσει τα επίπεδά τους στην ωχρά κηλίδα και να προστατεύσει τον αμφιβληστροειδή.
Η σάλτσα κράνμπερι που αποτελεί συχνό συνοδευτικό της γαλοπούλας, είναι πλούσια σε βιταμίνες Α, C και αντιοξειδωτικά συστατικά που προάγουν την υγεία του συνδετικού ιστού και του κολλαγόνου. Και τα δύο αποτελούν συστατικά του κερατοειδούς χιτώνα, που βρίσκεται στο πρόσθιο τμήμα του ματιού και προστατεύει την ίριδα και την κόρη του. Τα κράνμπερι προστατεύουν επίσης από τον καταρράκτη και την ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς. Είναι ακόμα πλούσια στις αντιοξειδωτικές ανθοκυανίνες, που ενισχύουν τα τριχοειδή αγγεία και βελτιώνουν τη ροή αίματος στον αμφιβληστροειδή.
Οι ξηροί καρποί που προστίθενται σε σαλάτες και παραδοσιακά γιορτινά γλυκά, επίσης παρέχουν πολλά οφέλη στα μάτια. Καρύδια και αμύγδαλα είναι δύο από τις καλύτερες πηγές βιταμίνης Ε, η οποία προστατεύει τα κύτταρα των ματιών από τις ελεύθερες ρίζες οξυγόνου και μπορεί να επιβραδύνει την ανάπτυξη καταρράκτη και ηλικιακής εκφύλισης της ωχράς.
Τα καρύδια είναι επίσης πλούσια σε ωμέγα-3 λιπαρά οξέα, τα οποία προστατεύουν τα μάτια από το οξειδωτικό στρες και υποστηρίζουν την υγεία του αμφιβληστροειδούς χιτώνα.
Άφθονα ω-3 λιπαρά οξέα περιέχει και ο σολομός που αποτελεί συχνό ορεκτικό στο χριστουγεννιάτικο τραπέζι. Τα λιπαρά αυτά προστατεύουν τα μάτια από την ξηρότητα και συμβάλλουν στη διατήρηση της υγείας των αιμοφόρων αγγείων των ματιών.
Ακόμα και συστατικά των χριστουγεννιάτικων γλυκών, όπως οι σταφίδες και η μαύρη σοκολάτα, περιέχουν συστατικά πολύτιμα για την υγεία των ματιών, τονίζει ο καθηγητής. Οι σταφίδες είναι πλούσιες σε βιταμίνη Α και πολυφαινόλες, που προστατεύουν τον αμφιβληστροειδή. Και η μαύρη σοκολάτα είναι πλούσια σε φλαβονοειδή, που διεγείρουν την αιμάτωσή του. Όσο πιο μαύρη, δε, είναι η σοκολάτα που χρησιμοποιείται στα γλυκά, τόσο πιο ωφέλιμη (και με λιγότερη ζάχαρη).
«Μπορεί να μοιάζει απρόσμενο, αλλά όταν το χριστουγεννιάτικο τραπέζι βασίζεται σε τρόφιμα όπως τα προαναφερθέντα και δεν περιέχει πολλές κρέμες γάλακτος, επεξεργασμένα δημητριακά και κρέατα ή τηγανητά φαγητά, κάνει καλό στην όραση. Το μυστικό είναι τα τρία τέταρτα του πιάτου σας να γεμίσουν με πιο υγιεινές επιλογές (π.χ. γαλοπούλα, σαλάτες), οι οποίες όχι μόνο θα κάνουν καλό στο στομάχι, αλλά και στα μάτια σας»..
Δύο ανεξάρτητες μελέτες από το Πανεπιστήμιο της Νότιας Δανίας (SDU) δείχνουν ότι οι ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 που υποβάλλονται σε θεραπεία με το φάρμακο Ozempic έχουν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης βλάβης στο οπτικό νεύρο του ματιού, η οποία μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρή και μόνιμη απώλεια της όρασης.
Και οι δύο μελέτες βασίζονται σε δανικά μητρώα και είναι οι μεγαλύτερες στον κόσμο.
Στις ξεχωριστές μελέτες τους, ο Jakob Grauslund, καθηγητής Οφθαλμολογίας, και ο Anton Pottegård, καθηγητής Φαρμακευτικής, χρησιμοποίησαν δύο διαφορετικές μεθόδους για να μελετήσουν όλους τους Δανούς χρήστες του Ozempic.
Και οι δύο νέες μελέτες που βασίζονται σε μητρώα από το Πανεπιστήμιο της Νότιας Δανίας επιβεβαιώνουν μια ανησυχία που διατυπώθηκε νωρίτερα φέτος σε μια μικρότερη αμερικανική μελέτη. Στην αμερικανική μελέτη παρατηρήθηκε ότι το Ozempic υπερδιπλασιάζει τον κίνδυνο εμφάνισης της σπάνιας πάθησης NAION (μη αρτηριτιδική πρόσθια ισχαιμική οπτική νευροπάθεια), η οποία προκαλεί βλάβη στο οπτικό νεύρο του ματιού.
Ο Jakob Grauslund και οι συνάδελφοί του επιβεβαίωσαν την υπόθεση της αμερικανικής μελέτης στη Δανία, όπου το φάρμακο Ozempic χρησιμοποιείται από 106.454 ασθενείς για τη θεραπεία του διαβήτη τύπου 2.
«Εξετάσαμε τα δεδομένα και από τους 424.152 Δανούς με διαβήτη τύπου 2. Διαπιστώσαμε ότι το Ozempic υπερδιπλασιάζει τον κίνδυνο εμφάνισης NAION. Η NAION είναι βλάβη στο οπτικό νεύρο του ματιού που προκαλείται από ξαφνική διακοπή της ροής του αίματος στο οπτικό νεύρο. Πρόκειται για μια κατάσταση που μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρή και μόνιμη απώλεια της όρασης», λέει ο Grauslund, καθηγητής Οφθαλμολογίας στο Τμήμα Κλινικής Έρευνας του SDU και στο Τμήμα Οφθαλμολογίας του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου του Odense.
«Στη μελέτη διαπιστώσαμε ότι ο κίνδυνος διπλασιάζεται. Ταυτόχρονα, στην κλινική παρατηρήσαμε ότι από τότε που το Ozempic κυκλοφόρησε στην αγορά το 2018, ο αριθμός των περιπτώσεων NAION στη Δανία συνεχίστηκε», συνεχίζει. «Ενώ παλαιότερα βλέπαμε 60 έως 70 περιπτώσεις NAION ετησίως, τώρα βλέπουμε έως και 150. Επιπλέον, έχουμε παρατηρήσει ότι οι ασθενείς που έρχονται στο νοσοκομείο λόγω NAION είναι συχνότερα ασθενείς με διαβήτη τύπου 2».
Στη μελέτη του Grauslund, οι ερευνητές χώρισαν τους ασθενείς σε δύο ομάδες: εκείνους που έλαβαν θεραπεία με Ozempic και εκείνους που έλαβαν άλλη θεραπεία. Στις στατιστικές αναλύσεις ελήφθησαν επίσης υπόψη η ηλικία, το φύλο, το σάκχαρο στο αίμα και άλλοι παράγοντες.
Ίδια ευρήματα με διαφορετική μέθοδο
Ο Anton Pottegård και οι συνεργάτες του, ειδικοί στη χρήση φαρμάκων, εξέτασαν προσεκτικά ένα μικρότερο αλλά πιο συγκεκριμένο δείγμα ασθενών με διαβήτη τύπου 2.
Συνέκριναν τους νέους χρήστες του Ozempic με χρήστες ενός άλλου φαρμάκου που χρησιμοποιείται στη θεραπεία του διαβήτη, οι οποίοι βρίσκονται στο ίδιο στάδιο της νόσου. Αυτό εξασφαλίζει μια ομοιόμορφη και άμεση σύγκριση. Το έκαναν αυτό τόσο στη Δανία όσο και στη Νορβηγία.
«Σε συνεργασία με το Νορβηγικό Ινστιτούτο Δημόσιας Υγείας, εξετάσαμε όλους τους Δανούς και Νορβηγούς ασθενείς με διαβήτη που ξεκίνησαν θεραπεία με Ozempic και τους συγκρίναμε με άτομα που ξεκίνησαν θεραπεία με άλλο φάρμακο. Όπως συνέβη και στην περίπτωση του Jakob Grauslund, διαπιστώσαμε ότι ο κίνδυνος εμφάνισης NAION διπλασιάζεται εάν παίρνετε Ozempic», εξηγεί ο Pottegård, καθηγητής φαρμακευτικών προϊόντων στο Τμήμα Δημόσιας Υγείας.
Διπλάσιος ο κίνδυνος
Όπως και με την αμερικανική μελέτη, και οι δύο μελέτες από το Πανεπιστήμιο της Νότιας Δανίας δείχνουν ότι το Ozempic αυξάνει τον κίνδυνο ανάπτυξης NAION και ότι αυτό ισχύει για όλους τους ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 και όχι μόνο για τους ασθενείς που είναι ήδη πολύ άρρωστοι.
«Ευτυχώς, σύμφωνα με τη μελέτη μας, ο αριθμός των ατόμων που επηρεάζονται είναι μικρότερος από ό,τι διαπιστώθηκε στην αμερικανική μελέτη, αλλά ο αριθμός των περιπτώσεων NAION μεταξύ των ατόμων που λαμβάνουν Ozempic εξακολουθεί να είναι διπλάσιος», λέει ο Grauslund.
Ο υψηλότερος αριθμός περιπτώσεων στην αμερικανική μελέτη μπορεί να οφείλεται στην εστίαση σε μια περιορισμένη ομάδα ασθενών και επειδή τα αμερικανικά δεδομένα έχουν ορισμένους περιορισμούς που δεν ισχύουν στα σκανδιναβικά μητρώα υγείας.
«Η αμερικανική μελέτη προτείνει μια υπόθεση σχετικά με μια πιθανή συσχέτιση, οπότε ήταν σημαντικό να διερευνήσουμε αν θα μπορούσε να επιβεβαιωθεί σε μελέτες παρακολούθησης με καλύτερες πηγές δεδομένων, όπως αυτές στις οποίες έχουμε πρόσβαση στη σκανδιναβική περιοχή», εξηγεί ο Pottegård. «Αυτά είναι τα μητρώα που χρησιμοποιήσαμε τώρα για να επιβεβαιώσουμε αυτή την υποψία».
Θα μπορούσε να οδηγήσει σε αλλαγή της θεραπείας
Αν αφεθεί χωρίς θεραπεία, ο διαβήτης μπορεί να οδηγήσει σε άλλες επιπλοκές στα μάτια. Αν και οι καταστάσεις αυτές είναι λιγότερο σοβαρές από τη βλάβη που προκαλεί στο οπτικό νεύρο η NAION, είναι πολύ πιο συχνές. Επομένως, δεν είναι πρόθεση των Grauslund και Pottegård να συμβουλεύσουν τους ασθενείς με διαβήτη να διακόψουν τη θεραπεία τους.
«Πρόκειται για μια σοβαρή αλλά πολύ σπάνια παρενέργεια. Συχνά, μαθαίνουμε για κάτι τέτοιο μόνο αφού ένα νέο φάρμακο έχει κυκλοφορήσει στην αγορά για μερικά χρόνια, όπως συμβαίνει με το Ozempic. Πρέπει να τονιστεί ότι δεν είναι ούτε πιο σοβαρή ούτε πιο συχνή από τις σπάνιες παρενέργειες πολλών άλλων φαρμάκων που συνεχίζουμε να χρησιμοποιούμε. Είναι απλώς ένα νέο κομμάτι του παζλ της κατανόησης του τρόπου λειτουργίας αυτού του φαρμάκου», εξηγεί ο Pottegård.
«Ελπίζουμε ότι τα αποτελέσματά μας μπορούν να χρησιμοποιηθούν από τους γιατρούς και τους ασθενείς για να συζητήσουν τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα της θεραπείας με Ozempic», προσθέτει ο Grauslund.
Ο Kurt Højlund, καθηγητής διαβήτη στο Steno Diabetes Center Odense, στο SDU και στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο του Odense και εκ των συγγραφέων της μελέτης, λέει: «Είναι εξαιρετικά σημαντικό να αντιμετωπίζεται ο διαβήτης τύπου 2, αλλά θα πρέπει να εξετάσετε αν ο μικρός αυξημένος κίνδυνος σοβαρής απώλειας όρασης με τη χρήση του Ozempic σημαίνει ότι θα πρέπει να χρησιμοποιήσετε αντ' αυτού ένα από τα άλλα νέα φάρμακα που προστατεύουν από τις νεφρικές και καρδιαγγειακές παθήσεις. Αυτό είναι ανάλογο με τις νέες κατευθυντήριες γραμμές που τέθηκαν σε ισχύ στις 25 Νοεμβρίου. Δεν μπορούμε ακόμη να προσδιορίσουμε με βεβαιότητα τους ασθενείς με ιδιαίτερα υψηλό κίνδυνο. Ωστόσο, η θεραπεία με Ozempic θα πρέπει να διακόπτεται εάν ανιχνευθεί NAION στο ένα μάτι. Η συντριπτική πλειονότητα των ασθενών μπορεί να είναι σίγουρη για τη λήψη θεραπείας με Ozempic, καθώς ο απόλυτος κίνδυνος είναι τόσο χαμηλός, αλλά ορισμένοι άνθρωποι μπορεί να προτιμήσουν μια εναλλακτική θεραπεία μετά από διαβούλευση με τον γιατρό τους».
Οι δανικές και οι διεθνείς αρχές έχουν ενημερωθεί για τα ευρήματα. Η NAION ως πιθανή παρενέργεια της σεμαγλουτίδης, του δραστικού συστατικού του Ozempic, εξετάζεται τους τελευταίους έξι μήνες. Τα νέα ευρήματα θα ενσωματωθούν στις τρέχουσες μελέτες.
Πηγές: MedRxiv, International Journal of Retina and Vitreous
Αποποίηση ευθύνης
Το περιεχόμενο του παρόντος διαδικτυακού ιστοτόπου δεν αποτελεί και δεν μπορεί να εκληφθεί ως ιατρική συμβουλή, διάγνωση, θεραπεία ή υπόδειξη. Όλες οι πληροφορίες παρέχονται στους αναγνώστες από επαγγελματίες υγείας, αποκλειστικά και μόνο για ενημερωτικούς σκοπούς. Δεν υπάρχει καμία πρόθεση το περιεχόμενο αυτό να υποκαταστήσει την εξατομικευμένη ιατρική συμβουλή, διάγνωση, πρόγνωση ή θεραπεία.
Γιορτές και μάτια. Ο περισσότερος κόσμος νομίζει ότι οι τραυματισμοί των ματιών συμβαίνουν κυρίως σε επικίνδυνα επαγγέλματα ή αθλήματα. Ωστόσο σχεδόν οι μισοί τραυματισμοί των ματιών συμβαίνουν στο σπίτι, σύμφωνα με την Αμερικανική Ακαδημία Οφθαλμολογίας (ΑΑΟ).
Από τους τραυματισμούς αυτούς, το 40% λαμβάνουν χώρα στη διάρκεια καθημερινών δραστηριοτήτων όπως το μαγείρεμα και πολλοί συμβαίνουν στη διάρκεια των γιορτών. Μάλιστα η συχνότητά τους αυξάνεται χρόνο με τον χρόνο. Ο χειρουργός-οφθαλμίατρος Δρ. Αναστάσιος-Ι. Κανελλόπουλος, MD, ιδρυτής και επιστημονικός διευθυντής του Ινστιτούτου Οφθαλμολογίας LaserVision, καθηγητής οφθαλμολογίας Πανεπιστημίου Νέας Υόρκης, NYU Medical School, εξηγεί τι πρέπει να προσέχουμε μέσα και γύρω από το σπίτι.
1. Προσοχή στο μαγείρεμα. Το λάδι ή το λίπος, που πετάγεται από το τηγάνι, αποτελεί μία από τις συχνότερες αιτίες τραυματισμού στα μάτια. Το πιθανότερο είναι ότι ξέρετε πως τα αυγά «πετάνε» πολλά λάδια, όταν τηγανίζονται. Το ίδιο, όμως, ισχύει και για τα μανιτάρια και για κάθε τρόφιμο που μπαίνει βρεγμένο με νερά σε καυτό λάδι. Η καλύτερη λύση, λοιπόν, είναι να σκεπάζετε το τηγάνι με το καπάκι του ή με ειδική, λεπτή σίτα, αν θέλετε να βλέπετε το φαγητό.
2. Να πλένετε συχνά τα χέρια σας. Κρεμμύδια, σκόρδα και καυτερές πιπεριές περιέχουν ουσίες που προκαλούν στα μάτια αίσθημα καύσου, πόνο, κοκκίνισμα και δακρύρροια. Αν, μάλιστα, φοράτε φακούς επαφής και ξεχαστείτε και προσπαθήσετε να τους βγάλετε δίχως να πλύνετε τα χέρια σας, τα συμπτώματά σας μπορεί να είναι πολύ έντονα. Είναι, επομένως, απαραίτητο να σαπουνίζετε (όχι απλώς να ξεβγάζετε) καλά τα χέρια σας, μετά τη χρήση οποιουδήποτε τροφίμου. Και μην ξεχάσετε να σαπουνίσετε και τις επιφάνειες κοπής.
3. Προμηθευτείτε γυαλιά προστασίας. Η προετοιμασία του σπιτιού για τους καλεσμένους του ρεβεγιόν μπορεί να αποδειχθεί εξαιρετικά επικίνδυνη για τα μάτια. Τα εργαλεία για τον κήπο, όπως η μηχανή του γκαζόν, το ψαλίδι για κλάδεμα κτλ μπορεί εύκολα να τινάξουν ξυλαράκια στον αέρα, το ίδιο και το κάρφωμα ή η διάνοιξη οπών στους τοίχους. Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις, η χρήση γυαλιών προστασίας μπορεί να αποδειχθεί σωτήρια για τα μάτια. Το ίδιο ισχύει και για την κουζίνα, αν προγραμματίζετε να καθαρίσετε τον φούρνο ή την αποχέτευση στο νιπτήρα με χημικά. Πολύ συχνά τα χημικά αυτά είναι καυστικά και επικίνδυνα. Ο κίνδυνος ατυχήματος στα μάτια είναι ακόμη μεγαλύτερος αν πρέπει να ρίξετε πάνω από τα χημικά καυτό νερό.
4. Να διαβάζετε τις οδηγίες χρήσης. Ένας από τους ευκολότερους τρόπους για την πρόληψη των τραυματισμών στα μάτια είναι η προσεκτική ανάγνωση των οδηγιών χρήσης κάθε προϊόντος. Αυτό αφορά από τα νέα εργαλεία και τα καθαριστικά προϊόντα, έως τις συσκευές της κουζίνας. Οι πιθανότητες τραυματισμού μειώνονται σημαντικά, όταν συμμορφώνεστε με τις οδηγίες του κατασκευαστή, αντί να αυτοσχεδιάζετε.
5. Μην αναμιγνύετε τα προϊόντα καθαρισμού. Ένα από τα μεγαλύτερα λάθη είναι η ανάμιξη διάφορων προϊόντων καθαρισμού ή η χρήση τους ταυτοχρόνως σε διαφορετικά σημεία ενός κλειστού χώρου (κλασικό παράδειγμα είναι το μπάνιο). Ακόμα κι αν δεν εκτεθεί άμεσα το άτομο στα χημικά αυτά, μπορεί να εισπνεύσει ή να μπουν στα μάτια του τα πτητικά μόριά τους, με ολέθριες συνέπειες.
6. Μην βάζετε τα δώρα κάτω από το χριστουγεννιάτικο δέντρο. Αν και αυτή είναι μία ειδυλλιακή σκηνή στις χριστουγεννιάτικες ταινίες, δεν υπάρχει τίποτα ειδυλλιακό στο να μπει μια βελόνα του δέντρου στο μάτι. Η συμβουλή αυτή είναι ιδιαιτέρως σημαντική για όσους έχουν μικρά παιδιά στο σπίτι (μην ξεχνάτε ότι τα παιδιά δεν έχουν αίσθηση του κινδύνου).
7. Να κοιτάτε πού πατάτε. Επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο Τζονς Χόπκινς δημοσίευσαν πριν από δύο χρόνια μελέτη σε αντιπροσωπευτικό δείγμα 47.000 ασθενών, οι οποίοι την περίοδο 2002-2011 νοσηλεύθηκαν, εξαιτίας τραυματισμού στα μάτια, σε ένα οφθαλμολογικό κέντρο της Βαλτιμόρης. Οι ασθενείς είχαν ηλικία από λίγους μήνες έως 80 ετών. Όπως έδειξαν τα στοιχεία, οι πτώσεις είναι η κύρια αιτία τραυματισμού στα μάτια (ευθύνονταν για ένα στα πέντε περιστατικά). Οι περισσότεροι τραυματισμοί λόγω πτώσεων αφορούσαν άτομα ηλικίας άνω των 60 ετών.
8. Να αποφεύγετε τους καυγάδες. Σύμφωνα με την ίδια έρευνα, η οποία παρουσιάστηκε το 2015 στο ετήσιο συνέδριο της ΑΑΟ, στις ηλικίες 10 έως 59 ετών η συχνότερη αιτία τραυματισμού στα μάτια ήταν οι… καυγάδες!
9. Μην ξεχνάτε τα παιδιά. Σύμφωνα με την έρευνα του Πανεπιστημίου Τζονς Χόπκινς, για τα παιδιά ηλικίας κάτω των 10 ετών, η κύρια αιτία τραυματισμού στα μάτια είναι τα κτυπήματα κατά λάθος από άλλο άτομο ή από αντικείμενα. Τέτοιου είδους αντικείμενα προέρχονται συχνά από παιχνίδια εκτόξευσης (π.χ. σφεντόνες, τόξα, όπλα), ακόμη κι αν το εκτοξευόμενο αντικείμενο αποτελείται από μαλακό υλικό, όπως το αφρολέξ. Άλλα παιχνίδια, που μπορεί να προκαλέσουν τραύματα στα παιδικά μάτια και χρειάζονται προσοχή, είναι οι εκτοξευτήρες μπαλονιών με νερό και τα νεροπίστολα (τα μπαλόνια, για παράδειγμα, μπορεί να προκαλέσουν θλαστικό τραύμα στο μάτι), κάθε παιχνίδι με αιχμηρά εξαρτήματα και άκαμπτες άκρες (π.χ. παιδικά καλάμια ψαρέματος, μαγικά ραβδιά, ξίφη, σπάθες, ξιφολόγχες κτλ), τα παιχνίδια με αεροζόλ (τα χημικά τους μπορεί να προκαλέσουν ερεθισμό των ματιών, επιπεφυκίτιδα ή και αμυχή στον κερατοειδή), καθώς και τα λέιζερ πόιντερς και οι φακοί με λαμπτήρες LED, όταν σημαδεύει κανείς τα μάτια με αυτά.
10. Προσέξτε πού θα πάει ο φελλός της σαμπάνιας. Τα ατυχήματα από τους… ιπτάμενους φελλούς είναι κατεξοχήν πρόβλημα κάθε γιορτής, διότι, αν σημαδέψει κανείς τον απέναντί του με το μπουκάλι, μπορεί εύκολα να τον κτυπήσει. Όταν, λοιπόν, ανοίγετε το μπουκάλι της σαμπάνιας, φροντίστε να το στρέφετε προς έναν χώρο όπου δεν υπάρχει κανείς (αλλά μακριά από τα παράθυρα).
11. Προσοχή στα βεγγαλικά και στους εκτοξευτήρες κομφετί. Επίσης αποτελούν κατεξοχήν πρόβλημα κάθε γιορτής, καθώς έχουν προκαλέσει σοβαρούς τραυματισμούς σε πολύ κόσμο.
Οφθαλμίατροι εκπαιδεύονται να εντοπίζουν τις διάφορες ασθένειες που μπορούν να εκδηλωθούν μέσω των ματιών και να συνεργάζονται με άλλους επαγγελματίες υγείας για τη διαχείρισή τους. Ας δούμε κάποια σημάδια που εμφανίζονται στα μάτια μας και υποδηλώνουν άλλες σοβαρές ασθένειες.
